Azərbaycanla Vyetnamı birləşdirən görünməz körpü – yarım əsrdən artıq davam edən dostluğun unudulmayan izləri
19 noyabr 2026, 14:27

Əziz Ələkbərli,

Milli Məclisin deputatı,

Qərbi Azərbaycan İcması

İadrə Heyətinin sədri

Dövlətlər arasında münasibətlər bəzən müqavilələrlə başlayır, bəzən iqtisadi maraqlar üzərində qurulur, bəzən də ortaq siyasi mövqelərdən güc alır. Ancaq elə dostluqlar var ki, onların təməli rəsmi sənədlərdən daha dərindir. Belə münasibətləri zamanın sınağından keçirən əsas qüvvə insanların yaddaşı, qarşılıqlı hörmət və bir xalqın digər xalqın həyatında qoyduğu izlərdir. Azərbaycanla Vyetnam arasındakı münasibətlər də məhz belə bir tarixə malikdir.

Bu iki ölkəni coğrafi baxımdan böyük məsafə ayırır. Xəzərin sahillərindən Cənub-Şərqi Asiyanın tropik iqliminə, Bakının küləkli küçələrindən Hanoyun göllərinə və qədim məbədlərinə qədər uzanan minlərlə kilometrlik məsafə ilk baxışda ortaq məqamları az olan iki ölkəni xatırladır. Lakin tarix bu məsafənin insan münasibətləri üçün maneə olmadığını çoxdan sübut edib.

Azərbaycanla Vyetnam arasındakı əlaqələrin ən maraqlı səhifələrindən biri ötən əsrin ikinci yarısında yazılıb. Vyetnamdan Azərbaycana gələn minlərlə gənc burada təhsil alıb, elmə yiyələnib, Azərbaycan xalqının gündəlik həyatı ilə tanış olub. Onlar üçün Bakı yalnız təhsil aldıqları şəhər deyildi. Bu şəhər onların həyatında yeni dostluqların yarandığı, dünyagörüşlərinin formalaşdığı, gələcək talelərinin müəyyənləşdiyi məkanlardan birinə çevrilmişdi.

Təxminən beş min vyetnamlının sovet dövründə Azərbaycanda təhsil alması iki xalq arasındakı münasibətlərin miqyasını göstərən mühüm faktdır. Onların bir qismi sonradan vətənlərinə qayıdaraq müxtəlif sahələrdə fəaliyyət göstərib, dövlət idarəçiliyində, elmdə və iqtisadiyyatda çalışıb. Beləliklə, Azərbaycanda alınan təhsil və burada qazanılan təcrübə Vyetnamın inkişafına da müəyyən töhfələr verib.

Bu münasibətlərin başqa bir maraqlı tərəfi Azərbaycan mütəxəssislərinin Vyetnamın neft sənayesində iştirakı ilə bağlıdır. Azərbaycanlı neftçilərin və mühəndislərin Vyetnamda çalışması iki ölkə arasında peşəkar əməkdaşlığın erkən nümunələrindən biri olub. Azərbaycan neft məktəbinin təcrübəsi uzaq Asiya ölkəsində tətbiq edilib, bilik və bacarıqlar coğrafi sərhədləri aşaraq başqa bir xalqın inkişafına xidmət göstərib.

Azərbaycan-Vyetnam münasibətlərinin mədəniyyət tarixində də özünəməxsus səhifələr var. Qara Qarayevin “Vyetnam süitası” əsəri bu ölkənin xalqının mübarizəsinə və həyatına bəstəkar münasibətinin musiqi ifadəsidir. Əjdər İbrahimovun Vyetnam kinematoqrafiyasının inkişafında iştirakı isə Azərbaycan mədəniyyətinin bu ölkədəki izlərini daha da genişləndirib. Bunlar sadəcə ayrı-ayrı sənət hadisələri deyil, iki xalq arasında mənəvi yaxınlığın ifadəsidir.

Prezident İlham Əliyevin Vyetnam xəbər agentliyinə verdiyi müsahibədə bu tarixi məqamların xüsusi yer tutması təsadüfi deyil. Dövlət başçısının toxunduğu faktlar göstərir ki, Azərbaycan-Vyetnam münasibətlərinin bugünkü inkişafını anlamaq üçün onların keçmişinə də nəzər salmaq lazımdır. Çünki uzun illər ərzində yaradılmış etimad yeni əməkdaşlıq imkanları üçün möhkəm zəmin formalaşdırıb.

Bu gün dünya dəyişib. Əvvəllər iki ölkəni birləşdirən əsas amillər təhsil, neft sənayesi və mədəniyyət idisə, indi bu siyahıya rəqəmsal texnologiyalar, innovasiya, turizm, ticarət və yeni iqtisadi layihələr də əlavə olunur. Vyetnam Cənub-Şərqi Asiyanın sürətlə inkişaf edən iqtisadiyyatlarından birinə çevrilib. Azərbaycan isə Avropa ilə Asiya arasında nəqliyyat və enerji əlaqələrinin mühüm iştirakçısı kimi mövqeyini gücləndirməyə çalışır.

Bu iki ölkənin qarşılıqlı təcrübəsindən yararlanması üçün geniş imkanlar mövcuddur. Vyetnamın sənaye istehsalı, kənd təsərrüfatı, elektronika və ixrac sahəsində qazandığı təcrübə Azərbaycan üçün maraqlı ola bilər. Azərbaycanın enerji infrastrukturu, logistika imkanları və regionlararası nəqliyyat əlaqələri isə Vyetnam şirkətləri üçün yeni əməkdaşlıq istiqamətləri aça bilər.

Ancaq bütün bunlardan da vacib bir məsələ var: xalqlar arasında mövcud olan tarixi yaxınlığı yeni nəsillərə çatdırmaq. Bu gün Azərbaycanda təhsil almış vyetnamlıların övladları, nəvələri var. Onların bir qisminin ailə albomlarında Bakıdan çəkilmiş şəkillər, azərbaycanlı dostlarının xatirələri, tələbəlik illərindən qalan məktublar qorunub saxlanılır. Bu şəxsi xatirələr bəzən dövlətlərarası münasibətlərin ən qiymətli arxivinə çevrilir.

Bəlkə də Azərbaycanla Vyetnamı birləşdirən ən böyük sərvət məhz budur: bir vaxtlar minlərlə insanın həyatında yaranmış Azərbaycan xatirəsi bu gün də yaşayır. Diplomatik münasibətlər dəyişə, iqtisadi göstəricilər arta və ya azala bilər, beynəlxalq vəziyyət yenilənə bilər. Ancaq insanların yaddaşında qalan dostluq daha uzunömürlüdür.

Azərbaycan-Vyetnam münasibətlərinin gələcəyini qurarkən bu tarixi sərvəti unutmamalıyıq. Yeni əməkdaşlıq layihələri ilə yanaşı, vaxtilə Azərbaycanda təhsil almış vyetnamlılarla əlaqələrin yenidən canlandırılması, onların xatirələrinin toplanması, birgə mədəni tədbirlərin təşkili və tələbə mübadiləsinin genişləndirilməsi də vacibdir.

Çünki dostluq yalnız keçmişdə baş vermiş hadisələri xatırlamaq deyil. Dostluq həmin hadisələrin yaratdığı etimadı gələcəyə daşımaqdır. Azərbaycanla Vyetnam arasında yarım əsrdən artıq müddətdə formalaşmış münasibətlərin ən böyük üstünlüyü də məhz bu tarixi və mənəvi davamlılıqdır.