Qərbi Azərbaycan İcması

Əziz Ələkbərli,

Milli Məclisin deputatı,

Qərbi Azərbaycan İcması

İdarə Heyətinin sədri

Bəzən bir şəhərin taleyi bütöv bir xalqın tarixinin güzgüsünə çevrilir. Bəzən bir coğrafiyanın adı yalnız xəritədəki məkanı deyil, yaddaşı, mübarizəni, itirilmiş illəri, gözləntini və nəhayət, qələbəni ifadə edir. Laçın belə şəhərlərdən biridir.

Laçın yalnız dağların qoynunda yerləşən qədim yaşayış məskəni deyil. O, Azərbaycan xalqının torpağa bağlılığının, milli iradəsinin və öz haqqına inamının simvollarından biridir. Laçın Şəhəri Gününün qeyd olunması da məhz bu baxımdan xüsusi məna daşıyır. Bu tarix sadəcə təqvimdə qeyd olunan gün deyil, uzun illər davam edən həsrətin sona çatmasını, doğma torpağa qayıdışı və Laçının yeni həyatının başlanmasını ifadə edir.

Laçın təbiətin möhtəşəmliyi ilə tarixinin dərinliyinin qovuşduğu məkandır. Həkəri çayının zümrüd suları, sıldırım qayalar, meşələr, dağ aşırımları bu torpağın özünəməxsus simasını yaradır. Lakin Laçının əsl böyüklüyü yalnız onun təbiətində deyil. Bu torpağın hər daşında tarix, hər cığırında yaddaş, hər abidəsində Azərbaycan mədəniyyətinin izləri var.

Ağoğlan məbədi, Məlik Əjdər türbəsi, Qız qalası, Cicimli abidələri və digər tarixi-mədəni nümunələr Laçının Azərbaycan tarixinin ayrılmaz parçası olduğunu göstərir. Sultan bəyin, Xosrov bəy Sultanovun adı isə bu dağların yaddaşında milli mübarizə və dövlətçilik ruhunun rəmzləri kimi yaşayır.

Lakin Laçının yaxın tarixində ən ağır səhifə 1992-ci ilin mayında yazıldı. Şəhərin işğalı ilə minlərlə insan doğma yurd-yuvasından didərgin düşdü. Laçınlılar uzun illər boyu öz doğma şəhərlərindən uzaqda yaşamağa məcbur oldular. Onlar üçün Laçın sadəcə uzaqda qalan bir şəhər deyildi. Laçın ata ocağı, uşaqlıq xatirəsi, doğmaların məzarı, bulaqlar, küçələr və geri dönmək ümidi idi.

Bu ümid isə heç vaxt sönmədi.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə uzun illər aparılan ardıcıl və məqsədyönlü siyasət nəticəsində ölkənin hərbi, iqtisadi və siyasi gücü möhkəmləndirildi. 2020-ci ilin Vətən müharibəsində əldə edilən tarixi Qələbə bu siyasətin nəticəsini ortaya qoydu. Laçın şəhəri 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycanın nəzarətinə qaytarıldı. Prezident İlham Əliyev həmin günlərdə bu hadisəni Azərbaycan xalqının tarixi qələbəsinin mühüm nəticələrindən biri kimi qiymətləndirirdi.

Ancaq Laçının azadlığı Prezident İlham Əliyevin Laçınla bağlı fəaliyyətinin yalnız bir mərhələsi idi. Qarşıda daha çətin və məsuliyyətli vəzifə dayanırdı: dağıdılmış şəhəri yenidən qurmaq, insanları doğma yurda qaytarmaq və Laçını müasir Azərbaycanın inkişaf edən şəhərlərindən birinə çevirmək.

Bu gün Laçına baxarkən həmin dövlət siyasətinin nəticələrini görmək mümkündür.

Cənab Prezident İlham Əliyev Laçının bərpasına və inkişafına dəfələrlə xüsusi diqqət göstərib. Laçına səfərləri, burada sakinlərlə görüşləri, yeni layihələrin təməlqoyma və açılış mərasimlərində iştirakı bu diqqətin yalnız siyasi bəyanat deyil, konkret fəaliyyət olduğunu göstərir. 2025-ci il mayın 27-də Laçın şəhərində sakinlərlə görüşən Prezident şəhərin həyatına, insanların yaşayışına, məktəblərin fəaliyyətinə və gündəlik şəraitinə xüsusi maraq göstərib.

Bu mənzərədə diqqət çəkən əsas məqam odur ki, dövlət başçısının Laçınla bağlı yanaşmasında şəhərin yalnız bərpası deyil, onun gələcək inkişafı da ön plandadır. Laçın yaşayış məkanı olmaqla yanaşı, turizm, nəqliyyat və iqtisadi imkanları ilə Qarabağın mühüm mərkəzlərindən birinə çevrilməlidir.

Prezidentin 2025-ci ildə səsləndirdiyi fikirlərdən biri də bunu aydın göstərir. O, Laçında kanat yolu layihəsinin həyata keçirilməsinin nəzərdə tutulduğunu bildirib. Bu layihə Laçının turizm potensialının inkişaf etdirilməsi ilə yanaşı, şəhərin yeni iqtisadi və sosial imkanlarının formalaşmasına xidmət edən layihələrdən biri kimi qiymətləndirilir.

Bu gün Laçında aparılan quruculuq işləri Azərbaycanın Böyük Qayıdış strategiyasının mahiyyətini də nümayiş etdirir. Burada məqsəd yalnız ev tikmək deyil. Məqsəd insanın doğma yurduna qayıdaraq orada normal, rahat və təhlükəsiz həyat qurmasıdır.

Çünki şəhər yalnız binalardan ibarət deyil. Şəhər onun küçələrində addımlayan insanların nəfəsidir. Məktəbdən çıxan uşaqların səsidir. Səhər açılan mağazaların işığıdır. Həyətdə çay içən insanların söhbətidir. Qonşunun qonşuya salamıdır.

Laçın da məhz öz həyatına qayıdır.

Bu qayıdışın Prezident İlham Əliyev üçün xüsusi siyasi və mənəvi əhəmiyyət daşıdığı onun müxtəlif çıxışlarında da özünü göstərir. Laçının azadlığından sonra şəhərə və rayonun kəndlərinə səfərləri, sakinlərlə görüşləri, bərpa layihələrinin gedişini yerindəcə izləməsi dövlət başçısının bu əraziyə münasibətinin göstəricisidir.

Laçının yenidən qurulması həm də Azərbaycanın öz gücünə arxalanaraq həyata keçirdiyi böyük bərpa prosesinin nümunəsidir. Prezidentin də vurğuladığı kimi, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən layihələr Azərbaycanın öz resursları hesabına reallaşdırılır.

Bu baxımdan Laçın yalnız keçmişin yaralarını sağaldan şəhər deyil, Azərbaycanın gələcəyə baxışını nümayiş etdirən məkandır.

Dağıdılmış evlərin yerində yeni evlərin ucalması, yolların çəkilməsi, məktəblərin və sosial obyektlərin yaradılması, tarixi irsin bərpası — bütün bunlar bir həqiqətin ifadəsidir: Azərbaycan azad etdiyi torpaqlara yalnız bayraqla deyil, həyatla qayıdır.

Laçının gələcəyi həm də onun təbii və turizm imkanları ilə bağlıdır. Dağlar, meşələr, çaylar, bulaqlar, tarixi abidələr və zəngin mədəni irs bu şəhəri Azərbaycanın mühüm turizm məkanlarından birinə çevirmək üçün böyük potensial yaradır. Prezidentin Laçınla bağlı diqqətində bu amil də xüsusi yer tutur.

Əslində, Laçının hekayəsi bizə bir mühüm həqiqəti xatırladır: torpaq yalnız fiziki məkan deyil. Torpaq yaddaşdır. Torpaq babanın məzarı, atanın tikdiyi ev, ananın söylədiyi layla, uşaqlığın keçdiyi küçədir. Ona görə də yurd itkisi sadəcə ərazi itkisi deyil, insanın öz yaddaşından ayrılmasıdır.

Elə buna görə də qayıdışın sevinci bu qədər böyükdür.

Bu gün Laçın artıq gözləyən şəhər deyil. Laçın qayıdan, dirçələn və gələcəyə doğru addımlayan şəhərdir. Həkəri yenə axır. Dağların sinəsində yeni evlər ucalır. Laçınlılar doğma yurdlarına dönürlər. Şəhərin küçələrində həyatın səsi yenidən eşidilir. Və bütün bunların fonunda Laçın özünün ən böyük dərsini verir: milli yaddaş qorunursa, torpağa bağlılıq yaşadılırsa və dövlət öz məqsədinə inamla gedirsə, heç bir ayrılıq əbədi deyil.

Laçın Şəhəri Günü də məhz bu mənada zəfərin, milli ləyaqətin və qayıdışın günüdür.

Bu gün Laçının zirvələrindən baxanda Azərbaycan tarixinin son onilliklərinin böyük mənzərəsi daha aydın görünür. Dünən həsrət və nisgilin simvolu olan dağlar bu gün quruculuğun, qayıdışın və gələcəyə inamın şahididir.

Qoy Laçının zirvələrində bundan sonra yalnız azadlığın küləyi əssin. Qoy Həkərinin suları ayrılıq ağrısı deyil, doğma yurda qayıdan insanların sevincini daşısın. Qoy bu dağların başındakı duman həmişə təbiətin öz sirli örtüyü olsun, həsrətin və ayrılığın rəmzi yox.

Çünki Laçın artıq yalnız keçmişin xatirəsi deyil.

Laçın Azərbaycanın qayıdışının, quruculuğunun və gələcəyə inamının zirvəsidir.